Czas przeszły historyczny w języku włoskim - tworzenie

Czas przeszły passato remoto jest historycznym i literackim odpowiednikiem passato prossimo. Wyraża czynność przeszłą dokonaną, ale w odróżnieniu od passato prossimo, jest ona odległa od teraźniejszości i nie ma z nią związku. O tej różnicy mówią nam nazwy czasów: prossimo - bliski, remoto - daleki.

Regularne formy passato remoto tworzymy przez zastąpienie zakończeń bezokolicznika -are, -ere, -ire odpowiednimi końcówkami:

1 koniugacja -are 2 coniugacja -ere 3 koniugacja -ire
io -ai -ei/-etti -ii
tu -asti -esti -isti
lui/lei -é/-ette
noi -ammo -emmo -immo
voi -aste -este -iste
loro -arono -erono/-ettero -irono

Zobaczmy teraz odmianę przykładowych czasowników regularnych w trzech koniugacjach:

Pierwsza koniugacja:

amare kochać
io playamai pokochałem/-am
tu playamasti pokochałeś/-aś
lui/lei playamò pokochał/-ała
noi playamammo pokochaliśmy/-ałyśmy
voi playamaste pokochaliście/-ałyście
loro playamarono pokochali/-ały

Druga koniugacja:

temere bać się
io playtemei bałem/-am się
tu playtemesti bałeś/-aś się
lui/lei playtemé/temette bał/-ała się
noi playtememmo baliśmy/-ałyśmy się
voi playtemeste baliście/-ałyście się
loro playtemerono/temettero bali/-ały sie

Trzecia koniugacja:

partire wyjeżdżać
io playpartii wyjechałem/-am
tu playpartisti wyjechałeś/-aś
lui/lei playpartì wyjechał/-ała
noi playpartimmo wyjechaliśmy/-ałyśmy
voi playpartiste wyjechaliście/-ałyście
loro playpartirono wyjechali/-ały

Jednak wiele czasowników tworzy passato remoto nieregularnie:

essere-być avere-mieć
io playfui ebbi
tu playfosti avesti
lui/lei playfu ebbe
noi playfummo avemmo
voi playfoste aveste
loro furono ebbero

dare-dawać stare-przebywać,
miewać się
fare-robić
io diedi stetti feci
tu desti playsteste facesti
lui/lei diede stette fece
noi demmo stemmo facemmo
voi playdeste playsteste playfaceste
loro diedero stettero fecero

Pozostałe czasowniki o nietypowej odmianie mają nieregularne tylko pierwszą i trzecią osobę liczby pojedynczej oraz trzecią osobę liczby mnogiej. Wystarczy, że znamy pierwszą osobę liczby pojedynczej i potrafimy odmienić cały czasownik: końcówkę pierwszej osoby -si zamieniamy w trzeciej osobie pojedynczej na -se, a w trzeciej mnogiej na -sero. Pozostałe osoby (2 pojedynczą, 1 i 3 mnogą) tworzymy regularnie:

accendere-zapalać
io accesi
tu accendesti
lui/lei accese
noi accendemmo
voi accendeste
loro accesero

Większość czasowników nieregularnych w passato remoto można pogrupować. Wiemy już jak z nimi postępować, wystarczy nam więc tylko pierwsza osoba liczby pojedynczej.

Czasowniki zakończone na -dere, -rdere, -ndere, -nere tracą odpowiednio -d-, -rd-, -nd-, -n-:

znaczenie bezokolicznik 1 os. l. poj. passato remoto
pytać, prosić playchiedere chiesi
zamykać playchiudere chiusi
decydować playdecidere decisi
bronić difendere difesi
zależeć dipendere dipesi
dzielić playdividere divisi
chować nascondere nascosi
obrażać offendere offesi
tracić, gubić playperdere persi
brać playprendere presi
śmiać się playridere risi
zostawać playrimanere rimasi
schodzić playscendere scesi
wydawać playspendere spesi
zabijać playuccidere uccisi

Czasowniki zakończone na -cere, -gere, -gliere, -gnere, -guere, -rrere, -vere tracą odpowiednio -c-, -g-, -gu, -r-, -v-:

znaczenie bezokolicznik 1 os. l. poj. passato remoto
zbierać cogliere colsi
biec playcorrere corsi
malować dipingere dipinsi
odróżnić playdistinguere distinsi
wyłaniać się playemergere emersi
płakać playpiangere piansi
rozwiązywać playrisolvere risolsi
wybierać playscegliere scelsi
gasić playspegnere spensi
pchać playspingere spinsi
zdejmować playtogliere tolsi
wygrywać playvincere vinsi
odwracać playvolgere volsi
Komentarze (1)

Regularne formy trzeciej osoby liczby pojedynczej mają na samogłosce "e" accento acuto, a nie, jak tutaj wpisano, grave (czyli np. temé, dové, poté).

Zostaw komentarz:
Zaloguj się aby dodać komentarz. Nie masz konta? Zarejestruj się.